Bill Gates vs Richard Stallman


Mustafa Akgül
akgul@truug.org.tr

Türkiye'de ve tüm dünyada çok geniş bir kesim Bill Gates'i bilir. Dünya'nın en zengin insanını kim bilmez? Pek çok genç onun zenginliğine, gücüne hayran kalmakta, devlet adamları onu ziyaret etmekle övünmekte, ondan ulusal stratejiler ve fonlar beklemekte; onun imparatorluğunda yükselen Türkler, neredeyse Ulusal kahraman ilan edilmekte, basın Microsoft'la ilgili gelişmeleri baş haber olarak ilan etmekte birbiriyle yarışmaktadır. Bill Gates tüm dünyayı beta tester olarak kullanabilmekte; insanlara kullanmadıkları ve hiç kullamıyacakları yetenekler için yazılımları güncelleyebilmektedir. Bill Gates imparatorluğunun pazarlama becerisini kabul edip, önünde şapka çıkartmak gerekir.

Bill Gates PC devriminin merkezinde yer almıştır. Bir dünya devini, bir anlamda devirmiş, masa üstünde fiili bir tekel kurmuş, Unix dünyasının ve Apple tarikatının hatalarından yararlanmış ve sunucu pazarında önemli adımlar atmış, kendi kapalı dünyalarında mesut ve bahtiyar yaşayan devleri sarsmıştır. Bunun temelinde komşu yarı tekel Intel ile işbirliği yapıp, bir yazılım/donanım sarmalına çektikleri wintel muritlerini sürümden sürüme hızlıca koşturmayı başarmaları yatmaktadır.

Ama, bugünlerde Linus adlı genç bir peygamberin müritleri bu dünya tekeline zaman zaman soğuk terler döktürmekte. Unix dünyasının bu genç tarikatı yaşlı abilerinden destek almakta, Gates'in imporatorluğa biraz şüpheyle bakanlardan zaman zaman pas almaktadır. Basında ve iş dünyasındaki Nevzat Tandoğan'lar iki tarafa da destek olmaktalar.

Linux tarikatı, GNU dininin bir parçasıdır. Bir reklam sloganına benzetirsek; "Linux, GNU kusağının ürünüdür". GNU ne ki? Aslında Gnu adlı keçiye benzer bir canlı Güney Afrika'da yaşamaktadır. Ama, GNU bir kısaltmadır; programla uğraşmaktan zevk alanların (hacker) hoşlandığı yinelemeyle : GNU, "GNU is Not Unix" ifadesiyle tanımlanır. Hacker şakasının ötesinde, kendini Unix'le sınırlamayan, ama Unix uyumlu, onun eksikliklerini tamamlayan, kaynak kodu açık, programcının tüm özgürlüğüne kavuştuğu bir dünyanın işletim sistemi üretme projesinin adıdır. GNU, Richard Stallman'in üründür büyük ölçüde. Bu orta yaşlı, bilgisayarları kutsamaktan hoşlanan peygamber 1983'te "GNU Manifostusunu" yayınlamıştır. 1971'den beri çalıştığı M.I.T.'in AI laboratuarlarından ayrılıp, GNU projesi üzerinde çalışmaya başladı. GNU Emacs editörünü, Gcc derleyicisini, Gdb hata bulucusunu, gmake program düzenleyicisi vs yazdı. Esas olarak Çekirdek (kernel) dışında hemen her şeyi yazmışlardı. Linus Torvalds, çk genç yaşta çekirdeği yazdı. Ve İnternet büyümüştü. Richard Stallman GNU'ya başlarken İnternet saha testlerine başlamışti; ama Linus Torvald çekirdeğin ilk sürümünü yazdığında İnternet artık milyon ölçeğindeydi. Stallman'in başından beri arzuladığı ve kendi dar çercevesinde başarıği programcılar arası Cemaat ruhu, İnternet sayesinde Linus Torvalds yarattığı Linux etrafında oluşuverdi. İşin doğrusu, bugün Linux olarak adlandırılan Linux sistemi gerçekte GNU/Linux sistemidir. İşletim sisteminin çekirdek dışindaki kismın çoğu GNU yazılımıdır. GNU ve Linux etraflarında daha geniş bir Cemaat ruhu oluşturdular; bu cemaati destekleyen çember büyüyor.

Richard Stallman'i entellektüel düzeyde Bill Gates'in anti tezi olarak düşünebilirsiniz. Bill Gates, esas olarak son kullanıcıyı hedef alıp, sık sık yeni işletim sistemi ve programlar satmaya yönelikken, Stallman'ın programcının özgürlüğü, ve ortaya çıkan programların insanlığın ortak mirası olarak kalmasını hedeflemektedir.

GNU'nun etrafında dönen pek çok tartışmayı iyi anlamak için `Free yazılım'n özgür yazılım anlamında kullanılması gerektiği ilk dikkat edilmesi gereken noktadır. Parasız oluşu değildir. Doğal olarak özgür yazılım fikri pahalı olmıyan yazılım fikrini beraberinde taşımaktadır. GNU'nun diğer açık kaynak kodu taraftarlarında ayıran önemli bir özellik var: GNU kaynak kodunun her zaman özgür kalmasını sağlamaya yönelik ciddi kısıtlamalar koymaktadır.

Stallman'la, Gates'in yolları bir zaman kesişti: Apple / Microsoft davasında. Stallman Apple'ın `Look and Feel' argümanına arkadaşlarıyla karşı çıktı. Bu arada Leage of Programimg Freedom ortaya çıktı.

Kısaca, GNU'nun kurucusu Stallman, Türkiye'nin hiç alışmadığı bir insan tipi. TRUUG, Richard Stallman'i 28-30 mayısta yapılacak Açık Sistem'98 de misafir konuşmacı olarak getirmektedir. Türk kültürüne epey aşina olan Stallman, Ankara ve Izmir'i de ziyaret edecek, konuşmalar yapacaktır. Fikirlerine katılmıyabilirsiniz, ama günümüzü şekillerinden önemli kişilerden biri olduğu ortada. Bir yazılım gurusu, felsefeci, örgütleyici olan Stallman'i dinlemek fırsatını kaçırmayın.