Türkiye İnternet'le 1993 Nisan'inda tanıştı. 6 Bilişimdir Interneti tartışmaya çalışıyoruz. Durumu serinkanlılıkla değerlendirip, çuvaldızı kendimize de acımadan batırmaktan çekinmemeliyiz. Ve hep beraber çözüm üretmeye çalışmalıyız. Önce Internetin nasıl algılandığına bir bakalım. İnternet, kütüphane, sörf, chat (irc), ve ICQ ortamının çok otesinde bir çalışma, haberleşme, eğitim, yayın ve ticaret ortamıdır. İnternet bir teknolojidir: kurum içi, kurumlar arasınıda içeren bir ağ teknolojidir; bir iş yapma, hizmet verme teknolojidir; bir de-facto kullanıcı arayüzü teknolojisidir. İnternet, sürekli değişen, teknolojik gelişmeyi içinde taşıyan, ona öncülük eden bir ortam, ve geleceğin toplumunun (enformasyon toplumu) bir ön modelidir.

İnternet yaşamın bir parçası olma yolunda, geniş kitlelere erişimde önemli bir yol katetmiştir. Tüm dünya da 37 milyon civarında DNS'e kayıtlı bilgisayar, 2,3 milyon web, 1.3 milyon civarinda kurum (domain), 100-200 milyon civarında insan İnternet üzerindedir. Türkiye'de ise 40 000'e yakın makina, 10000'e yakın kurum, adı kaydedilmemişlerle birlikte 6000'e yakın web, toplam 250 bin civarında kullanıcı vardır. Dünya üzerinde durumuzu anlamak için Türkiye'deki toplam İnternete kayıtlı makina sayısınından fazla bilgisayarı kayıtlı olan bazı kurumlara bakalım: dacom.co.kr, nhk.co.jp, infosphere.or.jp, st.coat.com, k12.in.us, k12.ut.us, med.umich.edu, state.tx.us, chchpoly.ac.nz, wave,shaw.ca, ausnet.net.au.

İnternet Üst Kurulu

Kasımda yapılan Inet-tr'97de Ulaştırma Bakanı Menzir, İnternet Üst Kurulunun kurulacağını duyurdu. Kurul fikri epeydir tartışılıyordu: TBD, TRUUG ve TISSAD desteğiyle Temmuz 97'de Boğaziçi Üniversitesinde yapılan bir toplantıda ana hatları çizilmısti. Ufak değişikliklerle hayata geçirildi. Amaç, İnternetle ilgili tüm partileri bir masa etrafında toplamak, bir diyalog ve hoş görü ortamında sorunlara çözüm aramak, uzlaşma (konsensus) sağlamaktı. Bir diğer deyişle, İnternetin önü açmaktı amaç. Kurul bu amaçlarında kısmi başarı elde etti. Bir Teknik Altyapı, Ekonomi, Işletme Modeli ve Ödül komiteleri kuruldu. Altyapı komitesi taslak, ve çalışma raporunu çıkardı. Sonhabar toplantılarında rapor son halini alacak. Diğer komiteler henüz çalışma asamasındalar. Kurul, TT'nin yatırım kararlarını daha hızla hayata geçirmesine yardım etti; ISDN'i hızlanmasına, Turnet ücretlerinin yarıya inmesine yardım etti. Internet Haftasında Cumhurbaşkanı ve Ulaştırma Bakanı ile İnternete devletin en üst katında sahip çıkıldı; bilgisayarın kdv oranının sıfırlanması, ve sarf malzemesi sayılması tartışmaları başlatıldı.

Ulaştırma bakanlığına danışman kapasitede olan Kurul, arzulanan düzeyde etkin olamadı. Bu hem yaptığı önerileri hayata geçmesınde, hem de önerilerin Türkiye İnternet kamuoyunda tartışılmasında kendini gösterdi. İnternet kamuoyu'dan gelen eleştiri ve öneriler, ana sorunlar ve cözüm önerilerden çok, Kurulda biz niye yokuz, bunlar niye var; toplantilar niye herkese açik değil şeklinde oldu. Sorunların özü, tıkayan kurum ve mekanizmalar, yapıcı bir bakış açısıyla tartışılamadı.

İnternet Üst Kurulu bu sonbaharda kendini Kamu oyunun tartışmasına açmak istiyor. İnternet Üst Kurulu daha kalıcı bir konuma gelmeli, ve kamu oyundan gelen eleştiri ve önerileri gözönüne alarak, Türkiye İnternetinin önemli bir kurulu olmalıdır. Kurul özel sektör-sivil toplum örgütleri -üniversiteler-kamu karışımını korumalıdır. Türkiye İnternetin yapılanması ve politikalardan, işletim sorunlarına eğilerek çözüm mekanizmaları kurulmasına katkıda bulunmalıdır.

Ulusal sahiplenme olamadı.

İnternet Türk toplumunun gündemine henüz giremedi. Cumhurbaşkanı ve Bakanlar düzeyinde sahiplenmeler kalıcı politikalara yönelemedi. Ülke olarak bir vizyon oluşturamadık.

TUENA: Ulasal Enformasyon Ana Planı çalışmaları sonuçlanmak üzere. Türkiye'nin bir Anaplana gereksinim duyması önemli bir gelişme. Ana plan geniş çevrelerde irdelenmeli, somut öneriler haline beraberce dönüştürmeliyiz. Yanlız Anaplan 10-12 yıl sonundaki ulaşılmak istenen noktaya odaklanmış durumda. Şu anda nelerin yapılması gerektiğı en az Anaplan kadar önemlidir.

Elektronik Ticaret Koordinasyon Kurulu

Elektronik'in ticaretin önünün açılması için oluşturulan Kurul, çalışmalarını yasal, finansal ve teknik komitelerle yürütmektedir. Yakında son raporun bitmesi ve başbakanlığa sunulması beklenmektedir. Elektronik ticaret konusu yeni bir olanak olarak algılanmaktadır. Halbuki, Elektronik ticarette geç kalanlar, ticaret hadlerinin çok küçüldüğünü farkettiklerinde geç kalmış olacaklardır.

Ulusal ağ oluşturmak fikriyle yola çıkan Turnet, çalısmıyacak bir modeli esas alarak, çok geç, yetersiz kapasite ve yüksek fiyatlarla hayata geçmişti. Turnet, gelir paylaşımındaki sorunlar, TT'nin bürokratik yapısı, teknik birikimin olmayışı ve yönetim hataları yüzünden zikzaklar ve çelişkiler içinde bocalamış, İnternetin gelişmesini yavaşlatmış, ve kullanıcılara eziyet etmiştir. TTNet ile Türkiye'nim Turnet macerası kapanmak üzere .

TTNet, zamanın Ulaştırma Bakanı Sayın Necdet Menzir'in talimatları ile tasarlandı. TT bir anlamda Turnet'de yapması gereken altyapı yatırımlarını TTNet'de yapıyor. TTNet önü açık teknolojilerle, Türkiye'nin veri altyapısını kurmak istiyor. Bunu yaparken de daha önceleri yaptığı gibi altyapı yatırımını abonelere yıkmak istemiyor. ISP'lere uzaktan işletebilecekleri POP (point of presence) hizmetini kiralamak istiyor. TT Evrensel Hizmet ilkesinden yani, ülkenin her köşesinden makul fiyatlarla internet servislerine erişimi garanti etmek istiyor. Sayın Menzir, TT'nin ISP'lere rakip olmadığını bir kac kere ifade etmişti.

TT'nin iletişim altyapısı ciddi eksiklerle dolu. TTNet bu bir ölçüde kapatmaya çalışıyor. TT'nin yatırım planları pek çok zaman bürokrasinin çeşitli engellerine takılıyor. Özelleştirme tartışmalarının ortasında olan bir A.Ş.'nin kendi parasıyla karlı yatırımlarının engellenmesini anlamak mümkün değil. Kaldıki, Iletişim altyapısına yapılan yatırım, ülkenin geleceğine yapılmış stratejik bir yatırımdır.

İnsan Güçü Açığımız Büyük.

Tüm dünyada ve ülkemizde de bilgisayar ve özellikle İnternet sektörünün büyük bir insan gücü açığı var. Yeni programlar açılıyor ama onlarında ögretim üyesi açığı var; ve açılan programlar düzey ve sayı olarak yeterli değil. Eğitim sistemimiz ısrarla taleb olmıyan konularda insaları yetiştirmeye devam ediyor, ve üniversite mezunu kadroları yeniden eğiterek (retraining) bilgisayar dünyasına kazandırılması konusunda henüz bir çaba gözükmüyor. Her okula ve her ilçede nüfus, vergi, emniyet, jandarma, yüksek seçim kurulu'na ulusal ağı götürmeyi planladığımıza göre açığın büyüklüğü ve aciliyetine siz karar verin.

Türkiye'nin acilen gereksinim duyduğu Ulusal Eylem Planı'dır. Geniş bir koalisyonla, uzlaşma içinde oluşacak olan Eylem Planı, hem sürekli olarak toplumdaki İnternet bilincini artıracak, İnternetin önündeki, teknik, yasal ve finansal engelleri kaldıracak mekanizmları gündeme getirecek, kamu, okullar, KOBI'ler, vs icin özel projeler geliştirecek, kisa vadeden uzun vadeye yapılacak işleri belirliyecek, hayata geçirecek mekanizmaları belirliyecek ve takip edecektir. İnternet Üst Kurulu böyle bir plan için başlangıç noktası olabilir. Kuracağımız mekanizmalar, çalışan bir Türkiye İnternetini güvenceye almalı ve fiyatları her boyutta aşağı çekmelidir.

Tüm dünyada insanın en önemli kaynak oluğunun anlasılmasına paralel olarak katılımcı mekanizmalar ön plana çıkmaktadır. Katılımcı mekanizmaları hayata geçirmekte sivil toplum örgütlerine öncülük etmek ve katalizor olmak görevi düşmektedir.

Türkiye'nin tüm ülkeye hizmet verecek bir Ulusal Ağ çok önemlidir. Modern teknolojiyi kullanacak, ölçek ekonomisinden yararlanacak böyle bir ağ, fiyatları aşağı cekecektir. ISP'ler arasındakı rekabet bu ağ üzerinde verilen servislerin kalitesinde olmalıdır. Yanlız bunu sağlamak için katılımcı ve saydam mekanizmalar hayata geçirilmelidir. Kamu, özel sektör, sivil toplum örgütleri, ve üniversiteler karar mekanizmasında söz sahibi olmalıdır. Ulusal İnternet ağının fiilen işletilmesi profesyonel bir ekibe bırakılmalıdır. Bağımsız profesyonel ekip ağ için 365 gün 24 saat güvenilir hizmet garantisi verecektir; ve uzman kişileri çalıştırma olanağı verecektir. Bürokratik yapıların bir engel olmasını engelleyecektir.

TTNet'nin işletilmesine kurumsal olarak sahip çıkmayı yukarıda bahsettiğimiz geniş katılımlı Koalisyon örgütüne bırakabilir. Burada akla gelen bir model, amacı ağı işletmek olan bir vakıf olabilir. Bu vakfın kontrolu söz konusu Koalisyon örgütünde olabilir ve bu vakfın geliri örneğin TT çalısanlarına bırakılabilir. Vakıf ışletme işini bir ticari şirkete hizmet alımı ile yaptırabilir.

Özel sektörde diğer birimlerle birlikte çözüm oluşturma sürecinin bir ortağı olmalıdır. Özel sektör burada koalisyon örgütde ve vakıfda bulunmalıdır. Ağı işletmek için kolayca sermaye koyabilir. Özel sektörün rekabeti, esas olarak verilen servisin kalitesinde, ve Türkiye İnternetini büyütmekte olmalıdır. Sektörde firmalar arasında fırsat eşitliği sağlanması gözardı edilmemesi gereken önemli bir konudur.

DNS veya Internet Alan Adları tüm dünyada ciddi tartışmaların olduğu önemli bir konudur. ABD içinde ve ABD ile başka ülker arasında ciddi görüş ayrılıklarının olduğu; fikri mulkiyet, patent ve marka hukukun da içine girdiği bu konu; İnternetin düzgün çalışması için çok önemlidir. Bir örnek olarak, ABD'de .us alanı altında coçuklara muzır sayılabilecek web'leri ayrı bir alanda toplamak fikri tartışılıyor. Bu okullardaki Internet yönetimini çok kolaylaştıracaktır. Türkiye'nin okulları, vergi, nüfus dairelerini, belediyelerin alan adları için bir sistematik geliştirmesi şarttır. Yarım milyon civarında olduğu kabul edilen KOBI'ler için adil, kullanışlı bir adlandırma yöntemi bulmak zorundayız. Maalesef, Türkiye'deki tartışmalar meselenin bir boyutunda odaklanmış ve bir Sağırlar Diyaloğuna dönüşmüştür.

13-15 kasım 1998'de Lütfi Kırdar Salonlarında yapılacak IV. "Türkiye'de İnternet" Konferansı Türkiye İnternetinin her boyutunun tartışıldığı bir ortam olacaktır. Ülkemiz İnternetinin Yapılanması bir dizi oturumda enine boyuna tartışacağız.

Gelin Türkiye İnternetini Kullanarak Büyütelim !