Mustafa Akgul
Turkiye interneti 5 yIlInI doldurdu. 5 yIl oldukca uzun bir sure. Elbirligiyle, Turkiye Internetini bir noktaya getirdik. O noktayI, ve hangi noktada olmamIz gerektigini, ve bunun nedenlerini, bu durumu degistirmek icin ne yapIlmasI gerektigini, bizler bireyler ve kurumlar olarak neleri yaptIk, neler yapabiliriz sorularInI serinkanlIlIkla kendimize sormamIz gerekir. Sanal dusmanlar yaratmaktan vazgecip, cuvaldIzI basta kendimize batIrmaktan cekinmememiz gerekir.
Internet tum dunyayI sarsmakta olan bir degisimin habercisi, tasIyIcIsI ve gerceklestiricisidir. Bu degisim bizi Bilisim Toplumuna goturmektedir, ve gucunu bilgisayar, telekomunikasyon ve bilgi teknolojilerindeki gelismelerden almaktadIr. YasamIn tum boyutlarI: arastIrma gelistirmeden uretime, egitimden saglIga, sirket yonetiminden devlet yonetimine; tanItImdan ticarete, calIsmadan egitime, sanatdan politikaya her sey degisecektir. Bilisim toplumu icin Interneti gelistirmek, genis kitlelere yaymak ve kullanmak zorundayIz.
Internet uzerinde 30 milyon kayItlI bilgisayar, 200-280 milyon insan, 2 milyonu askIn Web, 30 bin haber grubu, 90 bin posta listesi, 25 bin IRC kanalI var. Turkiye'de ise 35-40 bin bilgisayar, 200+ bin insan, 4000+ da web; 600 civarinda liste, 100 civarInda haber grubu 25-50 kadar da IRC kanalI var. ABD'de .com altInda 560K, bizde 5600 firma var. .net'de ABD/dunyada 32K, bizde ise 100- firma; .org altInda ABD'de 46K, bizde ise 300 kurum var.. ABD'de devlet okullarInIn yuzde 82'si internete sInIflarIna kadar baglI, bizde henuz hic bir devlet okulu kurumsal olarak baglI degil; toplam internete baglI K12 sayIsI ise 50'den az. Bin kisiye dusen internete baglI bilgisayar sayIsIna bakIldIgInda: Turkiye 0.4, Ispanya'da 3.36, Yunanistanda 2.7, Singapurda 23, Malezyda 2.1, Danimarkada ise 40 oldugu gorulur. 1997'de yayInlanan, 1996 verilerine gore, Enformasyon Toplumu indeksinde, dunya ekonomisin \%97'sini ureten 55 ulke arasInda Urdun ve Ekvator'la birlikte 46-47-48'ciligi paylastIk.
Turkiye Interneti 5 sancIlI yIl gecirdi. Koordinasyonsuzluk, sahipsizlik, alt yapI sorunlarI agIr bastI. Halen alt yapI da ciddi sorunlar var. Tabir caizce, kiralIk hatlarda, yerelde, 822'li hatlarda, ISDN ve dIs hatlarda ``yangIn'' var. Web'lerin pek cogu ``brosur'' mantIgIyla hazIrlanmIs durumda. KullanIcIlarIn pek cogu, Turkiye Internetinden bi haber. Turkiyede az da olsa var olan icerigi Turk kullanIcIsInI haberdar edemiyoruz. interneti etkin kullanmak icin aramIzda isbirligi yapamIyoruz. Pek cok kurumumuz icin internet bir iletisim, calIsma ve ticaret ortamI degil, bir statu sembolu. BazIlarImIz, Turkiye internetini ABD'de buyutme pesinde. interneti kullanmIyoruz! Bu icler acIsI durumun tek suclusu olarak TT'yi gormek ise topu taca atmaktIr.
Eksikleriyle de olsa calIsan bir akademik agImIz var, ama universitelerimizin cogunda ag altyapIsI ve yeterli bilgisayar yok. Milli Egitim BakanlIgImIz buyuk projeleri hayata gecirme cabasInda, ama Internet tecrubesi cok sInIrlI. KOBi'ler icin henuz ciddi bir projemiz yok. Universite dIsI, Internete baglI okul sayImIz 50'nin altInda. Kamu'da her buyuk kurulus kendi bagImsIz agInI kurma cabasInda, bir kac adacIk dIsInda kamu'da ciddi bir internet kullanImI ve icerik yok. Ulke olarak Internet insan gucu acIgImIz had safhada; her hangi bir planlama ufukta gozukmuyor. Ne Internete Ulusal bir bakIs acImIz, ne bir stratejik planImIz, ne de kIsa, orta ve uzun vadeli eylem planlarImIz var.
KIsaca Internetin dIsInda degiliz ama gelismeleri takipde zorlanIyoruz. Treni henuz kacIrmadIk ama, ama farkI kapatamIyoruz.
Madalyonun oteki tarafIna gelince, cilekes, meraklI ve sabIrlI bir kullanIcI kesimi var. MeraklI genclerimiz var, bu ise para yatIran servis saglayIcIlarImIz, icerik saglayIcIlarImIz var. Ulusal bakIs acIsInI olusumunu katkIda bulunacak enformasyon ana planI calIsmalarI devam ediyor. Internet konusunda, ilgili herkesi bir araya getirip, dialog ve hos goru ortamInda, ortak cozumler pesinde kosan, yangInI sondurmek konusunda adImlar atan Internet Ust Kurulu var; Internetin onunu acmaya calIsan UlastIrma BakanlIgImIz var.
Kamu'yu bilgi teknolojileri IsIgInda yeniden yapIlandIrmaya yonelik BasbakanlIgIn projesi var. Kamu Net' kurmayI ve kamu bilisimin onunu acmaya calIsan Kamu-Net ust kurulu; tum Turkiye'ye hizmet vermek isteyen TTNET projemiz var. Internetin Turkiye icin hayati onemini kavrayan gonulluler var. internet'e sahip cIkan CumhurbaskanImIz var. Toplumumuzun cagdaslasma arzusu var.
internet kamuoyu olarak, Turkiye internetinin tum sorunlarIna, kIsa vadeden, orta ve uzun vadeye; bilgisayarlasmadan, kamunete, yasal sorunlardan, DNS yapIlanmasIna, insan gucu planmasIndan, servis kalitesine kadar genis bir yelpazede; kendi kIsa vadeli cIkarlarImIzIn otesinde, uzun vadeli bakIs acIsIyla ortak aklImIzI olusturmaya calIsalIm.
Turkiye internetinin kIsa vadeli, acil hedeflerin basInda Turnet'de bosanma gelmektedir. Bunun hIzlI ve adil bir sekilde gerceklesmesi Turkiye internetinin gelismesi icin cok onemlidir. Konu internet ust kurulunda konusuldu, ve kurul BakanlIktan bu isin hIzlanmasIna yardImcI olmasInI istedi. Bu bosanma, dIs hatlar ve diger pek cok konuda TT'ye kamu oyundan gelen isteklere olumlu yaklasma sansI verecektir.
DIs hat kapasitesinin artIrIlmasI ``yangIn''i sondurmek kapsamInda yapIlmasI gerekenler arasInda aciliyetini koruyor. Bunu TT'nin News sunucusunu yeniden kurmasI, ve TT'nin proxy'lerinin devreye girmesi takip eder. 822'li hatlar icin planlanan yeni santral projesinin hIzlanmasI gerekir. Data devreleri, ISDN, Frame Relay, yerel hatlardaki yatIrIm ve kurulumlarI hIzlanmalIdIr. Tum Turkiye'ye hIzmet etmek isteyen, gelismis ilcelere kadar 2 Mbit'lik hat goturmeyi hedefleyen TTNet projesi olumlu bir adImdIr. TT'nin Evrensel servis garantisinden vazgecmeden, BakanlIkca acIklanan TT'nin ISS'lere rakip olmIyacagI deklarasyonunu operasyonel haline getirmesi gerekir. Turkiye internetini TT ile ISS'lerin cekismesinin otesine goturmeliyiz. TTNet konusunda endisesi olanlarIn, elestirisi olanlarIn goruslerini kamu oyuna acIklamalarInI veya ust kurula iletmelerini bekliyoruz.
TTnet'in isletilmesinin profesyonel bir ekip tarafIndan yapIlmasI gerekir. AgIn isletilmesi ve yonetiminde ozel sektor ve sivil toplum orgutlerinin soz sahibi oldugu bir model taslak raporda onerilmistir. Tum Turkiye internetini tasIyacak bir Ulusal ag konusunu ciddi olarak ilgili herkesin dusunmesi gerekir. Boyle bir ag, profesyonelce isletilebilecek, bilimsel ilkelere gore tasarlanabilecek, ilgili taraflarca ortak yonetilecek, ve ortaya cIkacak olcek ekonomisinden hepimiz yararlanabilecegiz.
Turkiye internetinin saglIklI ve duzgun calIsmasI icin pek cok konuda koordinasyonun saglanmasI ve ortak politikalar gelistirilmesi gerekir. Kurul taslak raporunda bunlarIn baslIcalarI belirtilmistir. Hukukculardan, ticaret odalarIna, kullanIcI orgutlerinden, meslek orgutlerine tum ilgililerin katkIlarInI bekliyoruz. Olusacak bir konsensusu devlet yonetimine kabul ettirme sansImIz yuksek.
Bu onerilerin hayata gecmesinde internet Ust Kurulu bir diyalog, cozum uretme ve katalizor ortamI olabilir. Bu ilgili herkesin, tasIn altIna elini koyarak, elestiri ve onerilerini ortaya koyarak, ust kurula ileterek, ve surekli olarak takibiyle olusabilir. internet ust kurulu katIlImcI, saydam bir mekanizmadIr. Elestirilere acIktIr. Ama elestirilerin insaflI, ve uzum yemeye yonelik olmasInIda beklemek hakkImIzdIr sanIrIm.
Ulke olarak internete yatIrIm yapmak zorundayIz. internete yatIrIm Turk toplumun gelecegine yatIrImdIr. internet servisleri, yol, su, elektrik, telefon servisleri gibi temel servistir. Internete ve bilgiye erisim, SayIn UlastIrma BakanImIzIn defalarca yineledigi gibi subvansiye edilmelidir. Kamu, universiteler, ozel sektor ve sivil toplum orgutleri olarak, katIlImcI ve saydam mekanizmalarla, ortak aklImIzI temsil eden ulusal stratejiler tespit edip, buna eylem planlarIna aktarIp, el birligi ile hayata gecirmek zorundayIz. Cagdas dunyanIn parcasI olmak isteyen Turkiyenin baska secenegi yoktur.
internet hepimizindir.
Gelin saydam, katIlImcI
mekanizmalarla internetin sorunlarInI cozelim.
Gelin interneti Kullarak Buyutelim.