WILLIAM SHAKESPEARE'İN OYUN VE ŞİİRLERİNİN

TÜRKÇE ÇEVİRİLERİ BİBLİYOGRAFYASI

Hazırlayan: Bülent Bozkurt

(Güncellendiği tarih: Eylül 2004)

İki Soylu Akraba adıyla, Temmuz 2004’te yayımlanan The Two Noble Kinsmen çevirisiyle, Shakespeare’in tüm oyunları ve tüm soneleri Türkçeye çevrilerek yayımlanmış olmaktadır.

Aşağıdaki bibliyografyada, Shakespeare’in oyun ve şiirleri tahmini yazılış tarihlerine göre verilmiş, tarihsel sıralamada, yeni Oxford Shakespeare’in editörleri Stanley Wells ve Gary Taylor’ın önerisi esas alınmıştır. Ancak, Wells ve Taylor’ın, yeni bulgular ışığında bazı oyunlar için önerdikleri adlar teamüle aykırı düştüğünden, bu oyunların genel olarak bilinen adları korunmuş, önerilen adlar ise parantez içinde verilmiştir.

Son yıllarda yapılan araştırmalar sonucu, Shakespeare’in John Fletcher’la birlıkte yazdığı anlaşılan, ancak metni günümüze ulaşmayan Cardenio oyunu ile, bazı bölümlerini Shakespeare’in yazmış olabileceği düşünülen Sir Thomas More bibliyografyaya dahil edilmemiştir.

Shakespeare, İngiltere krallarının adını taşıyan oyunların bir kısmında yalnızca kralın adını (“Dördüncü Henry,” gibi) bir kısmında ise kralın unvanını ve adını (“Kral John,” gibi) kullanmış. Dolayısıyla, bu husus ibliyografyanın hazırlanışı sırasında gözden kaçan bir tutarsızlık değildir.

Üç bölümden oluşan VI. Henry oyunu ile, iki bölümden oluşan IV. Henry oyunlarının bölümleri ayrı tarihlerde yazılmış olduğu halde, okur açısından bir karışıklığa yol açmamak için bu oyunları oluşturan bölümler her oyun için aynı başlık altında gösterilmiştir.

Çevirilerde, veya çeviriler için kullanılan kaynakta yayınevi, yayın yeri veya tarihi belirtilmemişse ve bu bilgiye başka yolla ulaşılamamışsa, aşağıdaki listede o bilgi ile ilgili kısım boş bırakılmıştır.

Rumi tarihlerin miladi tarihe çevrilmesinde, her zaman doğru sonuç vermeyeceği bilinmekle birlikte, rumi tarih + 584 yöntemi, miladi yayım tarihi hakkında yaklaşık bir fikir verebilir.

Shakespeare’in oyunlarının ilk çevirilerinin “eski yazı”yla (eski Türkçe harflerle) yapıldığı malumdur. Ancak, kaynak çevirilerin hepsine ulaşılamadığından, hangi çevirilerin “eski yazı” olduğu belirtilmemiştir.

Genel olarak, bir çeviri ile ilgili bilgide dikkat çekici bir değişiklik (örneğin, Yaz Ortasında Bir Gecelik Rüya ve Bir Yaz Dönümü Gecesi Rüyası gibi bir ad değişikliği) olmamışsa, çevirinin birden fazla basımına yer verilmemiştir. Bu tür bilgiler için aşağıda verilen kaynakçalara (özellikle İnci Enginün ve Kıvılcım Yavuz’un hazırladığı bibliyografyalara) başvurulabilir.

Shakespeare çevirileri bibliyografyasında, daha önce dergi ve kitaplarda yayımlanan Shakespeare bibliyografyalarından önemli ölçüde yararlanılmıştır. Yayın bilgilerine ayrıca ulaşılamayan kaynaklar, aşağıda belirtilen bu bibliyografyalardan aynen aktarılmıştır.

BU BİBLİYOGRAFYA İÇİN KULLANILAN BAŞLICA KAYNAKLAR

Bozer, A. Deniz. “Amerikan, İngiliz ve İrlanda Tiyatro Oyunlarının Kitap

Halinde Yayımlanmış Çevirilerinin Kaynakçası, 1859-1990.” Frankofoni:
Ortak Kitap No: 4. Ankara, 1992. 

Enginün, İnci. Tanzimat Devrinde Shakespeare: Tercümeleri ve Tesiri.

Edebiyat Fakültesi Basımevi: İstanbul 1979.

Ertuğrul, Muhsin. Gerçeklerin Düşleri: Tiyatro Düşünceleri. Düzenleyen,

        Prof. Dr. Özdemir Nutku. Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı: İstanbul, 1993.

Yalvaç, M., Hünerli, S. “Shakespeare Kaynakçası.” Günümüzde Kitaplar: Aylık

        Kültür Dergisi. İstanbul, Ekim 1984

Yavuz, N. Kıvılcım. “Türkçe’de Shakespeare Bibliyografyası.” Parşömen:

        KültürEdebiyat Dergisi 2:2. Bilgi Üniversitesi Yayını: İstanbul, Kış 2000.

Not: Düzeltme, ekleme ve öneriler şu adrese gönderilebilir: bbozkurt@bilkent.edu.tr

Shakespeare Çevirileri Bibliyografyası

THE TWO GENTLEMEN OF VERONA

Verona’nın İki Asilzadeleri. Çev. Mihran M. Boyacıyan. İstanbul: Civelekyan Matbaası, 

        1302. 

Veronalı İki Centilmen. Çev. Avni Givda. Ankara: Maarif Matbaası, 1944.

THE TAMING OF THE SHREW

Yola getirilen hırçın kız. Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul, Matbaacılık ve 

        Neşriyat Türk Anonim Şirketi, 1934

Hırçın Kız. Çev. Nureddin Sevin. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1946.

Huysuz Kız.Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1997.

THE FIRST PART OF HENRY THE SIXTH

THE SECOND PART OF HENRY THE SIXTH

(THE FIRST PART OF THE CONTENTION OF THE TWO FAMOUS HOUSES OF YORK AND LANCASTER)

THE THIRD PART OF HENRY THE SIXTH

(THE TRUE TRAGEDY OF RICHARD DUKE OF YORK AND THE GOOD KING HENRY THE SIXTH)

VI. Henry: I., II. ve III. Bölüm. Çev. Hamit Çalışkan. Ankara: İmge Yayınları, 1994.

THE TRAGEDY OF TITUS ANDRONICUS

Titus Andronicus. Çev. Ali Neyzi. İstanbul: Mitos-Boyut Yayınları, 1995.

THE TRAGEDY OF RICHARD III

Richard III Faciası. Çev. Seniha Sami. Ahmet Halit Kitabevi, 1946.

Kral III. Richard Faciası.Çev. Berna Moran. İstanbul: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları, 1947.

Kral III. Richard Tragedyası.Çev. Berna Moran. İstanbul: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları, 1965.

III. Richard. Çev. Berna Moran. İstanbul: Adam Yayınları, 1992.

III. Richard. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2004.

THE COMEDY OF ERRORS

Sehiv komedyası.Çev. Mihran M. Boyacıyan. İstanbul: Civelekyan Matbaası, 1302.

Sehv-i mudhik. Çev. Hasan Sırrı. Kostantiniyye, 1304.

Yanlışlıklar komediası.Çev. Avni Givda. Ankara: Maarif Vekâleti, 1943.

Yanlışlıklar Komedyası.Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1993.

Yanlışlıklar Komedyası. Çev. Avni Givda. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999.

Yanlışlıklar Güldürüsü. Çev. Avni Givda. Yay. Haz. Ve Sadeleştiren: 

        Egemen Berköz.İstanbul: Cumhuriyet Yayınları, 2000.

LOVE’S LABOUR’S LOST

Aşkın Çabası Boşuna. Çev. Ali H. Neyzi. İstanbul: Mitos-Boyut Yayınları, 2002.

A MIDSUMMER NIGHT’S DREAM

Yaz ortasında bir gecelik rüya. Çev. Nureddin Sevin. İstanbul: Hilmi Kitabevi,1936.

Bir yaz dönümü gecesi rüyası. Çev. Nureddin Sevin. Ankara: Maarif Matbaası,1944

Bahar Noktası. Çev. Can Yücel. 1981. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.

Bir Yaz Gecesi Rüyası. Çev. Bülent Bozkurt. 1987. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1999.

THE TRAGEDY OF ROMEO AND JULIET

Romeo ve Juliyet. Çev. Mihran M. Boyacıyan. İstanbul: Civelekyan Matbaası, 1302.

Romeo-Juliet. Çev. Abdullah Cevdet. Şehbal 7-24 (1 Temmuz 1325-1 Ağustos 1326.

Romeo-Jülyet. Çev. Mehmet Şükrü Erden. İstanbul: Arkadaş Matbaası, 1938.

Romeo ve Juliet. Çev. Kâmuran Günseli. İstanbul: Çığır Kitabevi, 1938.

Romeo ve Juliet. Çev. İlhan Siyami Tanar. İstanbul: Suhulet Kitabevi, 1938.

Romeo-Juliet.Çev. Ertuğrul İlgin. İstanbul: İnkilab Kitabevi, 1939.

Romeo ve Juliet. Çev. A. B. Şenkal. İstanbul: Sertel Yayınevi, 1939.

Romeo ve Juliet. Çev. Yusuf Mardin. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1945.

Romeo Juliet.Çev. Adli Moran. İstanbul: Ak Kitabevi, 1959.

Romeo ve Juliet. Çev. A. Turan Oflazoğlu. Ankara: Bilgi Yayınevi, 1968.

Romeo ve Juliet. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1984.

THE TRAGEDY OF KING RICHARD II.

II. Richard. Çev. Hamit Çalışkan. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1992

THE LIFE AND DEATH OF KING JOHN

Kral John. Çev. Ali H. Neyzi. Mitos-Boyut Yayınları: İstanbul, 2003.

THE MERCHANT OF VENICE,

OR OTHERWISE CALLED THE JEW OF VENICE

Venedik taciri. Çev. H. Y.(“Muharrir: İngiliz meşahir erbab kaleminden Şekispir. 

        Mütercimi H. Y.”). İstanbul: Matbaa Abuziyâ – Der Galata, 1301.

Venedik taciri. Çev. Halide Edib. Temaşa 8-11, 13 Eylül 1334/1918.

Venedik taciri. Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul, 1930.

Venedik taciri. Çev. Nureddin Sevin. Ankara,1938. (İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı 

        Yayınları,1992.)

Hamlet ve Venedikli Tüccar. Çev. Şehbal Erdeniz ve Orhan Veli Kanık. 

        İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları, 1949.

Venedik Taciri. Çev. Adnan Yaltı. İstanbul: Zuhal Yayınevi, 1968.

Venedik Taciri. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1992.

Toplu Oyunları 1:Kısasa Kısas, Onikinci Gece, Venedik Taciri. Çev. Zeynep Avcı. 

        İstanbul:Mitos-Boyut Yayınları, 1996.

THE HISTORY OF HENRY IV, PARTS I AND II

IV. Henry: I ve II. Bölüm. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1992.

THE MERRY WIVES OF WINDSOR

Windsor’un şen kadınları. Çev. Haldun Derin. İstanbul: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları, 1945.

Windsor’un Şen Kadınları. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2000

MUCH ADO ABOUT NOTHING

Kuru Gürültü. Çev. Hâmit Dereli. 1944. Ankara: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları,1967.

Yok Yere Yaygara. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1998.

Kuru Gürültü. Çev. Sevgi Sanlı. İstanbul: Türkiye İş Bankası

Kültür Yayınları, 2002.

THE LIFE OF HENRY V

V. Henry. Çev. Ali H. Neyzi. Mitos-Boyut Yayınları: İstanbul, 2002.

THE TRAGEDY OF JULIUS CAESAR

Julsezar. (Kapakta ayrıca Latin harfleriyle JULIUS CÉSAR.) Çev. Abdullah Cevdet.

Mısır: Matbaa-i ictihad, 1908.

Jules César (Jül Sezar). Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul: Cumhuriyet Matbaası, 

        1930.

Jül Sezar. Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul: Darülbedayi yayını, 1930.

Julius Caesar. Çev. Nureddin Sevin. 1942. Ankara, Milli Eğitim Bakanlığı 

        Yayınları,1992.

Julius Caesar. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1966.

Julius Caesar. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2002.

AS YOU LIKE IT

Beğendiğiniz Gibi. Çev. Orhan Burian. Ankara: Maarif Vekâleti, 1943.

Nasıl hoşunuza giderse. Çev. Halide Edib Adıvar ve Vahit Turhan. 

        İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1943.

Size Nasıl Geliyorsa. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1996.

THE TRAGEDY OF HAMLET, PRINCE OF DENMARK

Hamlet. Çev. Abdullah Cevdet. Mısır: Matbaa-i ictihad, 1908.

Hamlet: Danimarka Prensi. Çev. Kâmuran Şerif. İstanbul: Devlet Matbaası, 1927.

Hamlet: Danimarka Prensi. Çev. Halide Edib Adıvar ve Vahit Turhan. 

        İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1941.

Hamlet. Çev. Orhan Burian. 1944. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı 

        Yayınları, 1966.

Hamlet ve Venedikli Tüccar. Çev. Şehbal Erdeniz ve Orhan Veli Kanık. 

        İstanbul:Doğan Kardeş Yayınları, 1949.

Hamlet. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1965.

Hamlet. Çev. Bülent Bozkurt. 1982. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1999.

Hamlet. Çev. Can Yücel. 1992. İstanbul: Papirüs Yayınları, 1996.

Hamlet. Çev. Orhan Burian. Yay. Haz. ve Sadeleştiren Müjdat Gezen. 

        İstanbul: MSM Yayınları, 2000.

TWELFTH NIGHT, OR WHAT YOU WILL

On ikinci gece. Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul: Matbaacılık ve Neşriyat

Türk Anonim Şirketi, 1937.

Onikinci Gece. Çev. Avni Givda. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1946.

Onikinci Gece. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1988.

TROILUS AND CRESSIDA

Troilos ile Kressida. Çev. S. Eyüboğlu ve M. Irgat. İstanbul: Maarif Vekâleti,

1956.

Troilos ile Kressida. Çev. Sabahattin Eyüboğlu ve Mina Urgan. İstanbul:

Adam Yayınları, 1993.

THE SONNETS

William Shakespeare: Soneler. Çev. Talat S. Halman. İstanbul: Yeditepe Yayınları, 1964.

Soneler. Çev. Bülent ve Saadet Bozkurt. 1979. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1994.

Shakespeare: Tüm Soneler. Çev. Talat S. Halman. İstanbul: Cem Yayınevi, 1989.

Soneler. Çev. Talat S. Halman. İstanbul: K Kitaplığı 29, 2003.

(Kitaba ek olarak, Talat S. Halman ve Defne Halman’ın sesinden bir seçme

soneler CD’si veriliyor.)

VARIOUS POEMS

A Lover’s Complaint

The Passionate Pilgrim

The Phoenix and the Turtle

The Rape of Lucrece

Venus and Adonis

Bu şiirlerin kısmi çevirileri olmakla birlikte, henüz hiçbirinin tam çevirisi yayımlanmadı.

MEASURE FOR MEASURE

Toplu Oyunları 1. Kısasa Kısas, Onikinci gece, Venedik Taciri. Çev. Zeynep Avcı. 

        İstanbul: Mitos-Boyut Yayınları, 1996.

THE TRAGEDY OF OTHELLO, THE MOOR OF VENICE

Othello. [Jean François Ducis’in Fransızca çevirisinden] Çev. Hasan Bedreddin, 

        Mehmet Rifat. Temaşa c.2, cüz 3. İstanbul, 1293.

Otello. Çev. Mihran Boyacıyan. İstanbul: Mansume-i Efkar, 1328.

Othello. [Fransızcadan] Çev. Refet Ülgen. Ankara: Maarif Vekâleti, 1931.

Othello:Venedikli bir magribînin faciası. Çev. Orhan Burian. İstanbul: 

        Yücel Yayınevi, 1940.

Othello. Çev. Ülkü Tamer. İstanbul, 1964

Othello: Venedikli bir magriplinin faciası. Çev. Orhan Burian. İstanbul: 

        Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1966.

Othello. Çev. A. Vahit Turhan ve A. Turan Oflazoğlu. İstanbul, 1965.

Othello. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1985.

Othello. Çev. Orhan Burian. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999.

ALL’S WELL THAT ENDS WELL

Yeter ki Sonu İyi Bitsin. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1988.

THE LIFE OF TIMON OF ATHENS

Atinalı Timon. Çev. Orhan Burian. 1944. Ankara: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları, 1965.

Atinalı Timon. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 

        1965.

THE TRAGEDY OF KING LEAR

Kıral Lir. Çev. Abdullah Cevdet. İstanbul: Resimli Kitab matbaası, 1912.

Kral Lir. Çev. Seniha Bedri Göknil. 1937.

Kral Lear. Çev. İrfan Şahinbaş. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1959.

Kral Lear. Çev. Seniha Bedri Göknil. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1967.

Kral Lear. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1986.

THE TRAGEDY OF MACBETH

Macbeth. Çev. Abdullah Cevdet. Mısır: Matbaa-i ictihad, 1909.

Makbet. Çev. Mehmet Şükrü. İstanbul, 1931.

Macbeth. Çev. Orhan Burian. 1946. İstanbul: Cumhuriyet Yayınları, 1999.

Macbeth. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. 1962. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1967.

Macbeth. Çev. Nazım Engin. İstanbul: Şehir Operası Yayınları, 1964.

Macbeth. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2000.

THE TRAGEDY OF ANTONY AND CLEOPATRA

Antuvan ve Kleopatra. Çev. Abdullah Cevdet. İstanbul: Matbaa-i Necmi , 1921.

Antonius ile Kleopatra. Çev. Saffet Korkut. 1944. İstanbul: Milli Eğitim 

        Bakanlığı Yayınları, 1997.

Antonius ile Kleopatra. Çev. Seniha Sami. İstanbul: Hilmi Kitabevi, 1946.

Antonius ve Kleopatra. Çev. Halide Edib Adıvar ve Mina Urgan. İstanbul: 

        İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1949.

Antonius ve Kleopatra. Çev. Sabahattin Eyüboğlu. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1967.

Antonius ve Kleopatra. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2002.

PERICLES, PRINCE OF TYRE

Pericles. Çev. Hamdi Koç. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1992.

THE TRAGEDY OF CORIOLANUS

Coriolanus faciası. Çev. Seniha Sami. İstanbul: Hilmi Kitabevi, 1942.

Coriolanus. Çev. Halide Edib Adıvar ve Vahit Turhan. İstanbul: 

        İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1945.

Coriolanus. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1994.

THE WINTER’S TALE

Kış Masalı. Çev. [Mehmet] Nâdir. Matbaa-i Esad İzzet, 1299. (İnci Enginün, Tanzimat

        Devrinde Shakespeare adlı doktora tezinin bibliyografya bölümünde, bu kitabın, 
        Shakespeare’in Kış Masalı değil, Greene’in Pandosto’su olduğunu belirtiyor.)

Kış Masalı. Çev. A. Turan Oflazoğlu. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1979.

CYMBELINE, KING OF BRITAIN

Cymbeline. Çev. Engin Uzmen. Ankara: İmge Yayınları, 1992.

THE TEMPEST

Fırtına. Çev. Mustafa Işıksal. Ankara: Gazi Terbiye Enstitüsü, 1935.

Fırtına. Çev. Haldun Derin. 1944. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1964.

Fırtına:İki Perde. Çev. Can Yücel. 1991. Papirüs Yayınları, 1996.

Fırtına. Çev. Bülent Bozkurt. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1994.

HENRY VIII

(ALL IS TRUE)

VIII. Henry. Çev. Belkıs Boyar. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1947.

THE TWO NOBLE KINSMEN

İki Soylu Akraba. Çev. Özdemir Nutku. İstanbul: Alkım Yayınları, 2004.