Türk  Matematikçileri

 
Öneri ve yorumlarınız için - Ali Sinan Sertöz -
 

Başhoca İshak Efendi (1748-1835)

• Başhoca'nın doğum ve ölüm tarihleri İnternet'te kaynak belirtilmeden verilmiştir. Ölüm tarihi doğru olmakla beraber, doğum tarihinin yaklaşık olduğunu sanıyorum.
• Cem Tezer'in kapsamlı bir yazısı ve bu konuda yaptığı bir konuşmanın metni.
• Maverd blog sayfasından yazarı bilinmeyen kapsamlı bir yazı.
• Türk Matematikçileri, Kemal Zülfü Taneri, Cinius Yayınları, 2009.
  

Hüseyin Tevfik Paşa (1832-1901)

• Hüseyin Tevfik Paşa ve Linear Algebra, Kazım Çeçen, İTÜ Bilim ve Teknoloji Tarihi Araştırma Merkezi Yayın no: 5, 1988 İstanbul.
• Hüseyin Tevfik Paşa, Kazım Çeçen, Bilim ve Teknik Dergisi, sayı 285, sayfa 42, Ağustos 1991.
• Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa, Cem Tezer, 2010.
• Salih Zeki Bey'e göre Vidinli Tevfik Paşa, Celal Saraç, Bilim Tarihi, Sayı 9, Temmuz 1992.
• Hüseyin Tevfik Paşa, Fikri Akdeniz, Matematik Dünyası Dergisi, 1998-IV, 10-11.
• Darüşşafaka Lisesinin kurucularından olan Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa'nın mezarı İstanbul Eyüp'tedir.  Cemiyet’in  148. Kuruluş yıldönümü olan 30 Mart 2011'de bir grup Darüşşafakalı Paşanın mezarını ziyaret ettiler. Bu fotoğraf, o ziyaretin anısıdır. Resimdekiler, soldan sağa, 10B Nur Dural, 10C Hikmet Zeynep Kazu, Darüşşafaka Cemiyeti Yönetim Kurulu üyesi (ve Darüşşafaka'dan sınıf arkadaşım) Beşir Özmen, 11FA Fatih Mehmet Boran, 11FB Ulaş Çavdar, 9B Gül Tali ve Darüşşafaka Lisesi öğretmeni İsa Meşe.
• Türk Matematikçileri, Kemal Zülfü Taneri, Cinius Yayınları, 2009.
• Osmanlı Matematik Literatüründe Darüşşafaka, Beşir Özmen'in bir derlemesi.

Salih Zeki (1864-1921)

• Hüseyin Tevfik Paşa ve Linear Algebra, Kazım Çeçen, İTÜ Bilim ve Teknoloji Tarihi Araştırma Merkezi Yayın no: 5, 1988 İstanbul.
• Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü, Erdal İnönü, TÜBİTAK-Yapı Kredi Yayınları, 1997, İstanbul.
• Salih Zeki Bey-Hayatı ve Eserleri, Celal Saraç, Kızılelma Yayıncılık, İstanbul, 2001.
• Salih Zeki-Matematik Dünyası Dergisi Kış 2003 sayısı
• Kısa biyografi.
• Salih Zeki'nin mezarı, Fatih Camisi haziresindedir. Bir grup Darüşşafaka öğrencisi 2009'un son haftasında, Darüşşafaka'dan sınıf arkadaşım ve şimdi Darüşşafaka Cemiyeti başkan yardımcısı Beşir Özmen ve Darüşşafaka Lisesi matematik bölümü başkanı Bediz Gürel eşliğinde Salih Zeki'nin mezarını ziyaret ettiler. Bu fotoğraf, o ziyaretin anısıdır.
• Anabritannica ve Meydan-Larousse ansiklopedileri "Salih Zeki" maddesi.
• Bilim tarihiyle ilgili eseri Asar-ı Bakiye kitabının yeni yazıyla kopyaları Türk Matematik Derneği sayfasındadır.
• Darüşşafaka Lisesi, Liselerarası Salih Zeki Matematik Araştırma Projeleri Yarışması düzenliyor.
• Salih Zeki adına çıkarılmış bir posta pulumuz var, http://www.bilimtarihi.org/Pullar/pullar.htm
• Türk Matematikçileri, Kemal Zülfü Taneri, Cinius Yayınları, 2009.
• Osmanlı Matematik Literatüründe Darüşşafaka, Beşir Özmen'in bir derlemesi.
• Feza Günergun hocanın 2 Haziran 2011 günü Darüşşafaka Lisesi Salih Zeki Proje Yarışması açılışında yaptığı konuşmanın metni ve görsel sunumu.
   

Mehmet Nadir (1856-1927)

• Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü, Erdal İnönü, TÜBİTAK-Yapı Kredi Yayınları, 1997, İstanbul.
• Osmanlı Matematik Literatüründe Darüşşafaka, Beşir Özmen'in bir derlemesi.

Kerim Erim (1894-1952)
İlk doktoralı matematikçimiz.

• Bir Eğitim ve Bilim Öncüsü, Erdal İnönü, TÜBİTAK-Yapı Kredi Yayınları, 1997, İstanbul.
• Matematikçi Kerim Bey ve Einstein, Matematik Dünyası Dergisi, 2004 Kış sayısı.
• Matematikte Bir Öncü Kerim Erim, Osman Bahadır, Anahtar Kitaplar Yayınevi, 2006, İstanbul.
• Einstein ile Bir Saat-Kerim Erim, Matematik Dünyası Dergisi, 2004 Kış sayısı.
• Anabritannica ve Meydan-Larousse ansiklopedileri "Erim Kerim" maddesi.
• İlk doktoralı matematikçimiz Kerim Erim'in doktora hocası kimdir? Osman Bahadır'ın kitabında (bkz s17) bu kişi Hurwitz olarak verilmektedir. Oysa Hurwitz hayatı boyunca Zürih'te çalışmış ve Erim'in doktora yaptığı Erlangen'de çalışmamıştır. Öte yandan Bilim Tarihi sitesindeki bir yazıda  Meltem Akbaş, Erim'in doktora hocası olarak Ernst Fischer adını vermektedir. Fischer'in 1911-1920 yılları arasında Erlangen'de çalıştığı göz önüne alınırsa Erim'in hocası olması daha muhtemeldir. Feza Günergun hocadan öğrendiğime göre bu bilgi doğrudan Erlangen Üniversitesinden alınmıştır. Dolayısıyla Kerim Erim'in doktora hocasının Ernst Fischer olduğu kesinlik kazanmıştır.
• Kerim Erim'in doktora tez tarihi 22 Ağustos 1919, üniversitesi Erlangen'deki Frederich-Alexanders Üniversitesi ve tez başlığı Über die Tragheitsformen eines Modulsystems'dir. (Bilgiler, Osman Bahadır'ın kitabından alınmıştır.)

Fatin Gökmen (1877-1955)
1973'de anısına TÜBİTAK Hizmet Ödülü verilmiştir.

• Vikipedia Fatin Gökmen maddesi.
• Beşir Özmen'in bir derlemesi.
• Hayalden Gerçeğe Fatin Gökmen Planetaryumu P&G tarafından Darüşşafaka Lisesinde kuruldu.

Nazım Terzioğlu (1912-1976)

• Kısa biyografi.
• Bilim Tarihi (Aylık Dergi), Şubat 1993, Sayı 16, s. 11-19. (Yazan: Nuran Yıldırım)
• Türk Matematik Derneği, Nazım Terzioğlu bursu veriyor:  Burs yönetmeliği.

Orhan Alisbah (1910-1989)

• Orhan Alisbah  (şimdilik İngilizce!) (Türkçesi burada)
• Bilkent Üniversitesi Matematik Bölümü her yıl Orhan Alisbah Ödülleri veriyor.

Cengiz Uluçay (1915-1989)

• Cezmi Bayram'ın bir yazısı.
• Kamil Otal'ın PowerPoint Sunumu.
• Cengiz Uluçay'ın Fonksiyonlar Teorisi Ve Riemann Yüzeyleri kitabı.

Hüseyin Demir  (1916-1995)

• Cem Tezer, Hüseyin Demir: Hayatı ve Eserleri, Matematik Dünyası  Cilt 5, Sayı 3  (1995) 1-9.
• Hüseyin Demir'in 1931'de Darüşşafaka'da ortaokul öğrencisiyken bulduğu Pisagor Teoremi kanıtı. (Kaynak: Ö. Özlük, A. Şengül, C. Tezer, Pisagor teoreminin çeşitli ispatları, Matematik Dünyası, Cilt 1, Sayı 3, (1991) 6-9.

Cahit Arf  (1910-1997)

• Tübitak Bilim Teknik Dergisi Cahit Arf ozel sayisi.
• Tübitak Bilim Teknik Dergisi Cahit Arf  üzerine kapsamlı bir yazı: Sayi 315, Subat 1994, sayfa 72-80.
• Bir Efsanenin Ardindan: Tübitak Bilim Teknik Dergisi, Sayi 364, Mart 1998, sayfa 98-99.
• Ustaya Saygı: Cahit Arf, Doğan Çoker, Matematik Dünyası Dergisi, 1998-I, 2-10.
• Arf hakkında "History of Mathematics" bağlantısından da bilgi alınabilir.
• Türk Matematik Derneği Cahit Arf'ın toplu eserlerini yayınladı, Collected Papers of Arf.
• ODTU Matematik Bolumu Cahit Arf Sayfasi
• Benim Tanıdığım Cahit Arf, Robert P. Langlands, Matematik Dünyası Dergisi Kış 2003 sayısı.
• Anlamak Tutkunu Bir Matematikçi CAHİT ARF, Hazırlayanlar: Tosun Terzioğlu ve Akın Yılmaz, Türkiye Bilimler Akademisi Yaşam Öyküleri 4, (2005).
  Kitap tanıtımı: "Anlamak" Tutkunu Bir Matematikçi: Cahit Arf, Ali Nesin, Matematik Dünyası Dergisi 2004-IV sayısı.
• Cahit Arf-Bir Efsane Böyle Geçti, Oyun, 1 perde 2 sahne. 
• Cahit Arf'lı Anılar, Baraka Dergisi, İstanbul ODTÜ Mezunları Derneği Yayın Organı, Aralık 2005, s10-11.
• Anabritannica ve Meydan-Larousse ansiklopedileri "Arf Cahit" maddesi.
• Arf'ın çalışmaları hakkında bazı teknik makaleler.
• Türk Matematik Derneği, Cahit Arf bursu veriyor: Burs yönetmeliği.
• Cahit Arf ile çekilmiş iki fotoğraf.
  

Ratip Berker (1909-1997)

• Vikipedia Ratip Berker maddesi.
• TÜBİTAK eski başkanı olarak bir tanıtım yazısı.
• Ekşi Sözlük girdileri.

Berki Yurtsever (1914-1998)

• Ahmet Yasin'in PowerPoint Sunumu.

Masatoshi Gündüz İkeda  (1926-2003)  

• ODTÜ Matematik bölümünde bir İkeda sayfası var.
• Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı 347, sayfa 74, Ekim 1996.
• Matematik Dünyası 2003-I, Masatoshi Gündüz İkeda (1926-2003).
• Matematik Dünyası 2003-II Gündüz İkeda'yı Anma Toplantısı.
• Ikeda-A life devoted to mathematics, yazan Cemal Koç, Turkish Journal of Mathematics 27 (2003) 461-471.
• Ikeda, yazan Mehpare Bilhan, Turkish Journal of Mathematics 23 (1999) 461-463.
• Ikeda hakkında "History of Mathematics" bağlantısından da bilgi alınabilir.
• Matematik Vakfı, Masatoshi Gündüz İkeda Araştırma Ödülü veriyor.
• Türk Matematik Derneği Gündüz İkeda bursu veriyor: Burs yönetmeliği.

Hülya Şenkon (1941-2008)
İlk kadın matematikçilerimizden

• Çiğdem Gencer yazısı.
•  Hülya Şenkon (1941-2008)
•  Hülya Şenkon'un Ardından
•  Öğretmenim Hülya Şenkon
•  Gümüş Saçlı
•  Hoş Seda
• Türk Matematik Derneği Hülya Şenkon Teşvik Bursu veriyor.
  

Cemal Koç (1943-2010)

• ODTÜ Matematik Bölümünde bir Cemal Koç sayfası var.
• Cemal Koç (1943-2010)
• Kendi Değerlerimizi Bilirsek
• Cemal Hocamın Ardından
• Matematik Dünyasından Sonsuzluğa
• Sevgili Hocam...
• Bayrak Düşmedi
• Cemal Koç

Genel Internet Kaynakları:

Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi Matematiğine Kısa Bir Bakış, Melek Dosay GÖKDOĞAN  (yerel kopya)

Ottoman Mathematical Culture in the Nineteenth Century, (Ondokuzuncu yüzyılda Osmanlı matematik kültürü), History and Pedagogy of Mathematics (HPM Newsletter), No: 60, November 2005, pp 15-21. Melek Dosay GÖKDOĞAN  (yerel kopya)


Bilim Tarihi

Matematik Bağlantıları

Osmanlı dönemi matematikçileri için bazı kaynaklar:

• Osmanlı Matematik Literatürü Tarihi, (2 Cild),  Hazırlayanlar: Ekmeleddin İHSANOĞLU, Ramazan ŞEŞEN, Cevat İZGİ.  İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) yayını, CXII+720 sayfa, İstanbul 1999.
  ISBN: 92-9063-078-7
• Osmanlılarda Bilim ve Teknoloji, Aykut KAZANCIGİL, Ufuk Kitapları no: 8, 366 sayfa, İstanbul 2000.
  ISBN: 975-94326-3-3
• Osmanlılar ve Bilim, Ekmeleddin İHSANOĞLU, Nesil Yayınları, 320 sayfa, İstanbul 2003.
  ISBN: 975-6401-04-4

Kişisel  notlar:
Hüseyin Tevfik Paşa Darüşşafaka Lisesinin kurucularındandır (o sırada 31 yaşındadır). 

Mehmet Nadir Darüşafaka'da hocalık yapmıştır. Çok titiz  not vermesiyle tanınan Mehmet Nadir'in Darüşşafaka'daki öğrencilerinden Salih Zeki'ye bir sınav kağıdında sonsuz notu verdiği İnönü'nün kitabında anlatılır... Salih Zeki'nin Darüşşafaka'daki matematik hocaları arasında Mehmed Şükrü Paşa da vardır.

Fatin Gökmen, hem Darüşşafaka'da öğretmenlik yapmış hem de Darüşşafaka Cemiyeti'nde Yönetim Kurulu üyeliği yapmıştır.
Ord. Prof. Dr. Mehmet Emin Kalmuk,  (1869-1954), hem Darüşşafaka mezunudur hem de 27 yıl Darüşşafaka'da matematik öğretmenliği yapmıştır.

Salih Zeki 1882 Darüşşafaka mezunudur.
Berki Yurtsever 1933 Darüşşafaka mezunudur.
Hüseyin Demir  1935 Darüşşafaka mezunudur.

Osmanlı Matematik Literatüründe Darüşşafaka, Beşir Özmen'in bir derlemesi.
Derlemede adı geçenler: Mehmed İzzet, Yusuf Ziya Paşa, Sadeddin, Mehmed Vefik, Vidinli Hüseyin Tevfik Paşa, Muhtar Servet Paşa, Rasih Bey, Ahmet Mithat Efendi, Rıfat Paşa, Ahmet Ragıp Paşa, Gazi Ahmed Muhtar Paşa, Hasan Ferid Bey, Ziya Paşa, Salih Zeki, Mehmed Nadir, İsmail Hamid, Ahmet Rasim, Mehmet Emin Paşa, Mustafa Selim, Yusuf Bey.

Ali Sinan Sertöz